Benedict Anderson‘un Imagined Communities‘i var, bilirsiniz. Millet (ya da ulus deyin) dediğimiz şey hayali bir cemmaattir; onu biz var ederiz mealinde şeyler söylüyor. Bir de Ernest Gellner var. O da Nation and Nationalism‘de millet olgusu, modern toplumun siyasi ihtiyaçlarından doğmuştur; endüstri öncesi toplumlarda milletten bahsedilemez falan diyor.

Teorik faslı geçelim; bilen biliyordur, bilmeyen de linklerden başlayabilir okumaya. Benim gözümde milliyetçilik “En süper ben” kafasıdır. Sadece içinde sen olduğun için, belirli bir grubu diğerlerinden üstün görme kafası. “Bir Türk dünyaya bedeldir!” misali. Kabileye nazaran daha kapsayıcı olduğundan, bir yere kadar işlevsel denebilir. Mesela, sokakta kavga eden adamlara “Yunan mı var karşında? İkiniz de Türk’sünüz” deriz.

Bu işin ironik tarafı kendisi batı menşeili olan millet mefhumunun, memleketimizde (ve daha nice doğu memleketinde) batı karşıtlığının (sadece batı değil, her şeye karşı) teorik alt yapısını oluşturması.

Fransa’da, Almanya’da ve hatta Türkiye’de milliyetçilik yapmak çok zor olmuyor. Dünya tarihinde ama az, ama çok; ama iyi, ama kötü işler yapmış bu memleketlerin insanlarının ataları. Allayıp pullayınca bir şeyler çıkıyor haliyle. Gerisi zaten kolay. Tarihin dibine kadar gidip ordan bir nokta alınır, günümüze kadar keyfi bir çizgi çekilir. Bu çizgi üzerindeki her şeye Türk denir. Sonra da bu ‘her şey’ keyfi bir şekilde güzellenir, zamanın ruhuna uygun olarak ara sıra modifikasyon yapılır (ama çok da abartılmaz, biraz anakronik takılmak lazımdır hep). Büyük Hun’dan başlanır, Osmanlı’ya, ordan memleketimize gelinir; yol üstünde (hazır elimiz deymişken) Hititler’den Kızılderililer’e kadar çeşitli kavim Türkleştirilir…

Gel gör ki bu milliyetçilik işinin boku, çakma gibi olan memleketlerde çıkıyor. Aşağıda Zimbabwe devletinin resmi sitesi var. Umut Sarıkaya’nın semihcumhuriyeti.sitemynet.com muhabbeti gibi olmuş. Gökdelen, şelale, tarla falan koymuşlar; gif bayrak çakmışlar tepeye; bir de Great Zimbabwe, Heroes falan yazmışlar. Bu adamlar da yapmak istiyor milliyetçilik ama olmuyor işte.

P.S.: Post’un en tepesindeki emce kim diye merak ettiyseniz söyleyeyim.  Memleketimizi ziyarete gelmiş Sudan heyetinden başbakan yardımcısı.